É a Galiza uma nação? E a Espanha? É uma nação ou um estado? Por que a língua galega está a sofrer uma perda acelerada de falantes? Poderá a Galiza sobreviver como nação com um galego usado marginalmente na sociedade? Está o nacionalismo galego a possibilitar de forma involuntária esta situação? É o galego escrito na norma RAG a ferramenta adequada para normalizar o galego? Pode este galego normativo garantir os mesmos recursos que o castelhano? Será capaz de recuperar parte dos falantes de castelhano já maioritários na Galiza? É a reintegração do galego na Lusofonia a solução a aplicar e defender para que o galego seja uma língua nacional?

Qual seria o papel do binormativismo em prol do galego?

O ensaio faz uma proposta integral de normalização e normativização, fruto da combinação dos estudos mais recentes sobre a nação e as análises sociolinguísticas sobre as línguas menorizadas feitas nos últimos anos. Por ser uma obra inovadora, pelo seu rigor e linguagem acessível obteve o Prémio Carvalho Calero de ensaio do ano 2025.

O cuarto volume da colección IMAXES DUN PAÍS, que agora sae á luz na súa segunda edición revisada, contén 226 fotografías das que 219 foron tiradas en branco e negro por Edelmiro Méndez entre os anos 1957 e 1964 no actual concello lugués da Pontenova, conformando un conxunto de gran valor histórico, etnográfico e documental que representa a sociedade local tradicional, recoñecible aínda por moitas persoas, cando iniciaba a transformación que se con solidaría anos despois. A través dunha mirada limpa e ordenada, chea de maxia, os suxeitos transcenden o obxectivo da cámara fotográfica mostrando unha profunda complicidade co fotógrafo, con quen manti ñan unha relación próxima propiciada pola súa empatía e por ter exercido anteriormente como zapateiro e gaiteiro, e tamén porque a súa esposa Pilar rexentaba unha taberna en Xinzo. O discurso visual do libro percorre o ciclo vital das persoas, que o fotógrafo rexistra desde o nacemento ata a morte, nas festas lúdicas e relixiosas, romarías, xogos, divertimentos, vodas, mallegas e outros aspectos do ciclo agrícola, festivo, etc. Completan a obra os textos de bos coñecedores do traballo fotográfico de Edelmiro Méndez, como son: Xosé Manuel Méndez, o seu fillo maior; José M. Salgado, fotógrafo profesional e edi tor gráfico desta obra; Anxo Fernández Ocampo, especializado en antropoloxía visual e docente na Universidade de Vigo, e Xoán Ramiro Cuba, etnógrafo e escritor.

Este libro é unha obra que celebra a riqueza da cultura galega mediante un proxecto etnográfico, fotográfico e musical levado a cabo por Óscar Górriz durante a súa residencia artística na Casa da Memoria en Bóveda (Lugo).

A través de entrevistas, fotografías analóxicas e gravacións de audio, o autor mergúllase nas lembrandas dos maiores das aldeas do concello de Bóveda, recollendo relatos de vida, costumes, mitos e lendas. A partir deste material ten lugar a creación musical, producindo cántigas novas de estilo tradicional, co fin de realizar unha achega á musíca popular, desde unha rexión onde os cantares de transmisión oral esmoreceran antes da chegada das novas xeracións de recolledores de finais do século XX.

O cuarto volume da colección IMAXES DUN PAÍS, que agora sae á luz na súa segunda edición revisada, contén 226 fotografías das que 219 foron tiradas en branco e negro por Edelmiro Méndez entre os anos 1957 e 1964 no actual concello lugués da Pontenova, conformando un conxunto de gran valor histórico, etnográfico e documental que representa a sociedade local tradicional, recoñecible aínda por moitas persoas, cando iniciaba a transformación que se con solidaría anos despois. A través dunha mirada limpa e ordenada, chea de maxia, os suxeitos transcenden o obxectivo da cámara fotográfica mostrando unha profunda complicidade co fotógrafo, con quen manti ñan unha relación próxima propiciada pola súa empatía e por ter exercido anteriormente como zapateiro e gaiteiro, e tamén porque a súa esposa Pilar rexentaba unha taberna en Xinzo. O discurso visual do libro percorre o ciclo vital das persoas, que o fotógrafo rexistra desde o nacemento ata a morte, nas festas lúdicas e relixiosas, romarías, xogos, divertimentos, vodas, mallegas e outros aspectos do ciclo agrícola, festivo, etc. Completan a obra os textos de bos coñecedores do traballo fotográfico de Edelmiro Méndez, como son: Xosé Manuel Méndez, o seu fillo maior; José M. Salgado, fotógrafo profesional e edi tor gráfico desta obra; Anxo Fernández Ocampo, especializado en antropoloxía visual e docente na Universidade de Vigo, e Xoán Ramiro Cuba, etnógrafo e escritor.

Rosalía de Castro naceu nun tempo en que o galego era desprezado e as xentes do pobo sufr¡an inxustizas. Ela tivo o valor de cantar «na lingua que eu falo» e de denunciar os abusos, e converteuse nunha poeta universal. Co?ece o esencial da vida e da obra de Rosal¡a. Rosal¡ate!

Comemos porque é unha necesidade biolóxica. Comer é inseparable do feito de estarmos vivos, pero tamén comemos porque nos gusta, e soubemos converter esa necesidade nun pracer. Ademais, dicimos que a comida é cultura porque forma parte esencial da nosa vida en común. Producir alimentos e compartilos crea vínculos poderosos entre as persoas. Por iso celebramos arredor da mesa os aniversarios, as vodas, as festas, os éxitos académicos e profesionais e os acontecementos importantes da vida. Este libro ábrenos o apetito por buscar en cada prato moito máis que sabores.

Recolhe-se neste livro um feixe de trabalhos focados na história comtemporânea da Galiza, nomeadamente em dous campos: por um lado, no da questom identitária do nosso país, vinculada á construçom de um sistema literário e umha historiografia nacionais; e, por outro lado, no das relaçons sociais, da conflitualidade e das luitas de classe na Galiza e no vizinho Portugal, igualmente com a construçpm de identidades e memórias como pano de fundo. Com eles, predende-se constribuir, desde a reflexom historiográfica, para um necessário esclarecimento das luitas e resistências da nossa sociedade civil no caminho rumo a umha sociedade mais justa.

A música dos desprazados propón unha lectura innovadora da historia cultural galega a partir do estudo do teatro musical e das artes escénicas entre mediados do século XVIII e comezos do XIX. A obra parte de dúas hipóteses centrais: que moitos dos elementos que hoxe se consideran característicos da identidade galega foron configurados a través de representacións teatrais e musicais creadas hai máis de dous séculos e medio, frecuentemente fóra de Galicia; e que a colectividade galega e as persoas vinculadas á farándula compartiron experiencias históricas de mobilidade, emigración e desprazamento que contribuíron a modelar imaxinarios e formas de pertenza
A través dun percorrido que oscila entre a realidade histórica e a ficción escénica do setecentos, o libro revela unha Galicia plural, urbana e rural ao mesmo tempo, intensamente conectada con outros territorios da Península Ibérica e do espazo atlántico. Fronte á imaxe dun país culturalmente periférico ou empobrecido, a investigación mostra a existencia dunha sociedade dinámica, integrada en amplas redes de intercambio artístico e intelectual.

O volume constitúe tamén unha achega relevante ao estudo das relacións entre cultura e identidade colectiva, ao analizar como a música, o teatro e os espectáculos públicos contribuíron á formación de determinados discursos sobre Galicia e os galegos, algúns dos cales continúan presentes no imaxinario contemporáneo.

Como valor engadido, a publicación incorpora a edición diplomática da Representación a San Roque, unha obra teatral do século XVIII que permanecía inédita ata o presente. O texto conserva extensas pasaxes en lingua galega nun período no que o seu uso público estaba fortemente limitado, converténdose nun documento de excepcional interese para a historia cultural e lingüística de Galicia.

El trabajo está recogido en el libro “La Galicia que recorrió Alan Lomax”, editado por la Fundación Lola Pérez Rivera y que ha sido realizado por un equipo de investigadores del Conservatorio Superior de Música de Castilla y León (COSCYL), que ya ha realizado otro importante estudio sobre el trabajo de campo desarrollado por el afamado etnomusicólogo en España.

En total, el libro recoge el análisis y la transcripción en partituras de un total de 100 tonadas que Alan Lomax grabó en las provincias de A Coruña, Pontevedra y Ourense entre los meses de noviembre y diciembre de 1952.

La presentación del libro tendrá lugar a las 19h en la sede del Museo do Pobo Galego y contará con la participación del presidente de la Fundación Lola Pérez Rivera, Alberto de la Calle; la presidenta del Patronato del Museo do Pobo Galego, Concha Losada; el director de aCentral Folque, Ramón Pinheiro Almuinha, y de la coordinadora y coautora del estudio, Julia Andrés Oliveira, así como del resto de miembros del equipo de investigación: María Galán Muñoz, Carmen Teresa García Arroyo, Carolina Monreal Román, Mauro Portela Pousa y Laura Silva Huerta.

30 persoeiros do mundo do eido da cultura nas súas distintas modalidades ofrécennos as súas respectivas achegas, relacionadas co 40 aniversario de Luar Na Lubre e/ou a voz lubre e a súa inclusión, por fin, no Dicionario da Real Academia.
Neste traballo, a palabra LUBRE
elévase como un ritual escrito e sonoro deseñado para abrir as portas do bosque sagrado. Todo gravita arredor da forza do seu significado, arroupado por unha colección de textos e imaxes fascinantes, onde a música deixa de ser unha simple escoita para ser habitada. Unha transmutación do sentido cara a liturxia espiritual na que Galicia se reencontra, finalmente, co seu mito ancestral.

Un libro que desmonta o mito do atraso e revela unha Galicia moderna, innovadora e truncada pola ditadura.

A sociedade e o territorio da Galicia contemporánea son produtos históricos. Só así se entende que esa sociedade se construíse sobre a base de mecanismos sociais de igualación postos en cuestión nos distintos procesos de cambio e ruptura que se deron no país entre 1880 e 1939. Foi unha época de importantes transformacións na Galicia rural e urbana, un tempo contraditorio, tanto en Galicia como en Europa, ao cal nos achegamos neste libro para poñer de manifesto o impacto dos grandes avances tecnolóxicos, a extensión das formas democráticas e os logros de benestar social, cando homes e mulleres procuraron partillar un poder vedado para a maioría. Un tempo, o daquela modernidade, que rematou co descenso ao fondo dos fascismos a resultas do golpe de Estado de 1936.

Begoña Caamaño foi unha periodista comprometida co xornalismo independente e veraz, militante e social, especializada en información laboral, internacional, política social e cultural. Firme defensora dos dereitos das mulleres e da igualdade de xénero, participou activamente no movemento feminista. María Xosé Porteiro, desde a súa perspectiva de compañeira de profesión e amiga, fai en Begoña Caamaño. Xornalismo para a cidadanía, un percorrido pola súa traxectoria profesional

A cestaría é unha arte inmensamente completa e diversa. En Galicia é tradicional o uso dunha serie de técnicas e materiais, vinculadas co contexto do territorio en que existiron (e existen). Neste sentido, a cestaría de láminas de madeira desenvolveuse especialmente no século XX, sobre todo en vilas de tradición cesteira profesional. Co obxecto de compilar os fundamentos deste coñecemento, xuntáronse neste manual os principios de recollida de material, preparación e tecido.

Rigorosa edición facsimilar do libro que, en 1976, marcaría un novo tempo para a poesía galega, "Con pólvora e magnolias" de X. L. Méndez Ferrín. Unha obra histórica pola calidade e novidade da súa poesía máis tamén pòlo seu singular formato e deseño. A presente edición foi impresa en papel kraft como o orixinal e cun entapado manual, coas lapelas pegadas, tal e como fora presentada a edición príncipe. Inclúe un Epílogo do especialista Anxo Angueira e a reprodución de manuscritos orixinais

Este libro es resultado de un proyecto en el que la Diputación busca difundir la riqueza cultural y natural de la Vía de la Plata o Camino Mozárabe en la provincia de Ourense, un histórico itinerario jacobeo que ha sido un espacio de intercambio cultural durante siglos.Está estructurado en cuatro capítulos que incluyen información referida a los ayuntamientos por los que pasa el camino, destacando sus monumentos más relevantes, personajes ilustres, festividades o elementos gastronómicos típicos

A partir de arquivos persoais, conversas e lembranzas compartidas, álbums íntimos, rastros documentais dispersos, apuntamentos e pegadas en soportes singulares, Ana Romaní e María Xesús Nogueira ofrécennos unha biografía de Begoña Caamaño, para chegar a unha obra, a unha peripecia vital, que fala da xornalista que foi, das preocupacións que sedimentaron o seu traballo e a súa visión dos medios de comunicación. Este é, pois, un exercicio de reconstrución colectivo desde a confianza e a complicidade, co apoio imprescindible da rede de relacións que a escritora e xornalista xerou na súa vida, escrito a catro mans polas que foron amigas súas, a través de desemellantes memorias que configuran unha visión de conxunto.

Avieiro, hidrotopónimo nacido da farturenta creatividade de Emilia Pardo Bazán, fundindo de Avia e Arenteiro, sérvelle ao autor para imaxinar o seu propio e difuso territorio, co Carballiño no centro, para percorrelo da man da que denomina triloxía pardobazaniana do Avieiro (El cisne de Vilamorta, Los pazos de Ulloa e La madre naturaleza) e ofrecernos unha manchea de memorias persoais, familiares, colectivas, xeracionais, retratos de persoas das que se sente debedor, pescudas historiográficas diversas, algún que outro segredo de familia e, ao tempo, guiarnos na localización física, familiar e emocional das tres obras de dona Emilia.

Ano 1117:

Compostela é un fervedoiro de peregrinos e conspiracións. A raíña, dona Orraca, intenta afianzar o seu poder entre os nobres e o pobo. O arcebispo, o todopoderoso Diego Xelmírez, contempla como avanzan as obras da nova catedral e intenta aplacar a rebelión que fermenta entre as rúas e a miseria.

Esta é a historia de Ilduara, unha nena orfa que estraña un pai, e Triboulet, un canteiro roto por dentro que estraña a súa filla. Esta é a historia de como fixerona as paces co seu pasado mediante o lume a a ira.

Este libro non é só un conto sobre a vida e a obra da autora Begoña Caamaño, referente feminista, defensora da lingua, dos dereitos humanos e da xustiza. É tamén unha homenaxe a todas as persoas que se organizan, que soñan xuntas, que transforman o mundo desde o coidado e a rebeldía.

Begoñísima lémbranos que a maxia máis poderosa é a que nace do colectivo. E se esa fose a maxia que necesitamos para cambiar o mundo?

Galicia es una comunidad rica en paisaje, folclore, costumbres y leyendas que en ocasiones fusionan la realidad y la ficción hasta el punto de construir verdaderas historias fantásticas. El objetivo de este título es dar a conocer algunas de las leyendas que, trasladadas de padres a hijos, conviven en la memoria colectiva y forman parte del pueblo gallego, de sus creencias, sus cultos y sus temores a lo desconocido y misterioso. El libro incluye cuarenta rutas que recorren cada uno de esos lugares misteriosos, para vivir in situ la magia de los mismos. De esta manera, además de gozar en comunión con la naturaleza, viviremos una completa experiencia caminando por los espacios que dieron pie a esas leyendas y cultivando nuestras propias vivencias.

Durante as décadas de 1980 e 1990, moitos mozos descubriron simultaneamente o amor e a droga. As consecuencias desa vivencia marcáronos para sempre, a algúns de xeito dramático. Este libro é un reencontro con ese tempo, coa súa presenza proxectada no futuro. Un futuro que xa non pode ser perfecto mais é esperanzado. Vida e literatura ás veces camiñan á par. Iso acontece neste libro, no que Xulia Alonso narra a historia máis importante da súa vida: a do seu amor por Nico e a da experiencia da súa perda.

O carnaval en Galicia é unha rigorosa e amena monografía de Federico Cocho, con fotografías de Manuel G. Vicente, sobre o entroido. O carnaval, tempo que precede á Coresma no calendario tradicional, é a festa da transgresión e da burla, que é tamén purificación, parodia, rexoube na representación do mundo. As súas raíces afondan na memoria máis antiga da nosa cultura e, a pesar das prohibicións cíclicas ao longo da historia, rexorde cun pulo sorprendente. Este rigoroso traballo de campo leva ao lector a través das máis diversas e carnavalescas paisaxes da nosa xeografía: as máscaras da cultura rural, os Momos e Mecos, Os Felos de Maceda, os míticos Cigarróns, os Troiteiros de Bande, os rechamantes Xenerais do Ulla, os Merdeiros de Vigo, Peliqueiros, Pantallas, Tamborradas de Viana do Bolo, Foleiros de Sande, Marfois, Choqueiros, Zarrampallos, Madamas e Galáns de Cobres... E tamén a rica tradición do carnaval nas vilas e cidades: o Urco e o Ravachol de Pontevedra, os apropósitos coruñeses... Un libro que afonda na profunda significación da festa.

En 1957 Ramón Otero Pedrayo deu ao prelo vinte relatos que sitúa entre o tempo da vendima e a castañeira, seleccionados no seu momento a partir dun considerable conxunto de textos inéditos, onde predominan, como liñas temáticas xerais, o reflexo dun mundo en crise en que se está a dar unha profunda transformación do sistema de valores e da orde tradicional, e a narración de sucesos relacionados co mundo do sobrenatural, que demostran a mestría do autor no deseño dos caracteres rurais ou na visión lírica da terra.

Coa celebración do seu 75 aniversario, Editorial Galaxia recupera o espírito innovador que demostrou nas súas publicacións dende 1950, traendo ao lectorado de hoxe moitas destas obras que supuxeron unha renovación do mundo cultural galego e, por extensión, tamén da súa sociedade, grazas á Biblioteca 75 anos. O novo volume desta colección conmemorativa é 8 ensaios sobre Rosalía, unha recuperación daqueles 7 ensaios sobre Rosalía que conta nesta edición cun ensaio introdutorio ao coidado de María do Cebreiro Rábade Villar.

Na atual crise geral do capitalismo, com a frente imperialista liderada polos EUA em decadência e em plena deriva ultrarreacionária e umha extrema-direita em ascenso para submeter os povos do mundo e evitar o ascenso do multipolarismo e dos BRICS, a formaçom teórico-prática é mais necessária do que nunca foi. O marxismo é a chave que garante umha correta abordagem e compreensom de umha realidade em constante mudança, além de ferramenta imprescindíbel para a sua transformaçom. Divulgá-lo é o sentido dos textos aqui reunidos, que inicialmente fôron publicados como artigos de umha série na imprensa digital galega e que agora se recolhem num volume introdutório ao significado e vigência da obra do velho barbudo alemám.

Avelina Valladares, a "cantora da Ulla, aínda que cunha obra maioritariamente en castelán, son as súas seis composicións en galego as que destacan, con poemas como: "a Ulla", dedicado á súa terra de nacenza; " A pobre orfiña", unha crítica á sociedade do seu tempo que condena os fillos fóra do matrimonio; "Miña xoia", un canto ao espertar da conciencia de Galicia; e "Ós que emigran", queixa amarga pola praga da emigración, vista desde os ollos das mulleres que fican na terra. Con motivo de Ano Cultural Avelina Valladares 2025, instaurado polo Concello da Estrada, ofrecemos a recompilación da súa obra poética, actualizada ortográfica e gramaticalmente; pequena homenaxe a quen foi unha muller senlleira do tempo do Rexurdimento.

Caldebarcos, Lariño, Miñarzo, Nóutigos, Panchés, O Pindo... a Toponimia de Carnota está inzada de topónimos únicos. Vinte dos 59 nomes de lugar da toponimia maior e oito da toponimia menor analizados no presente volume poden ser considerados como tal.

Alfonso Blanco Quintela, autor tamén de Toponimia de Muros (2023), acomete nesta nova entrega o obxectivo de ofrecer unha mostra representativa dos nomes de lugar do municipio carnotán, dos que o portal colaborativo Galicia Nomeada recolle xa máis de 3500.

Galicia ten preto de 1500 quilómetros de litorial. Á riqueza da microtoponimia que presentan as terras rebeiregas, debemos engadir a dos nomes das áreas mergulladas, as realidades invisibles dos fondos mariños. Os pescadores coñecían ben eses nomes, pois advertíanos dos perigos que podían representar as pedras baixo as augas ou dos lugares onde había abundancia de determinado peixe.

A miseria e a fame son todo o que coñece Sara na pequena aldea de Santa Comba onde sobrevive coa súa nai durante o tempo dsa guerra civil. Porén, todo muda para ela cando abren a mina de volframio. Unha certa prosperidade parece instalarse na contorna, onde moita xente acode ao "ouro negro" para saír da pobreza da posguerra. È alí, na mina de Varilongo, onde Sara coñece a Hannes, o enxeñeiro alemán que lle dá a volta por completo á súa vida. Aos poucos, a moza irá descubrindo o misterio que arrodea o seu compañeiro e os horrores soterrados do golpe fascista, así como esa clandestinidade que botou unha pouca luz sobvre a negrura dese tempo de calamidades. Cunha prosa intimista e dotada dunha grande forza, Mª Carmen Caramés Gorgal preséntanos unha novela a medio camiño entre o xénero de memoria, o romántico e mesmo o de espionaxe, un texto cuxa calidade a levou a gañar o XXII Premio Risco de Creación Literaria.

Un grupo de personaxes do Entroido galego, armados de instrumentos musicais e outros útiles para montar estrondo, xúntanse co propósito de organizar unha boa festa. Porque o Entroido é para enchedoiros, mais tamén para trouleiros e folieiras.

"É o momento non de cambiar as regras, senón de cambiar o xogo. É o momento de mudar o mundo, de introducir transformacións profundas e estruturais, pero tamén conceptuais; é o momento do feminismo, é dicir, da xustiza, da igualdade, da liberdade, da dignidade e tamén, por que non?, da felicidade".

A chegada de Morgana altera a aparente serenidade coa que Merlín vive no bosque de Esmelle. A amante de Artur entra na casa de Miranda en procura de respostas á súa infelicidade. Coa súa dor e coas lembranzas de Merlín vaise tecendo o fío da memoria ata descubrir as razóns últimas da ruína de Avalon e da caída de Camelot. Morgana en Esmelle é unha reflexión en torno á responsabilidade de asumir as consecuencias non desexadas de cada un dos nosos actos. Un debate sobre a necesidade de adoptar compromisos incómodos e implicarse nos momentos históricos. Sacrificada na loita entre dúas concepcións do mundo, Morgana interróganos sobre a lexitimidade das nosas razóns; mais, acaso a súa condición de vítima faina máis inocente Unha novela que reescribe o mito cunha ollada contemporánea.

Este é un libro pouco ortodoxo, talvez como era a propia Begoña Caamaño, a quen se lle dedica o Día das Letras Galegas 2026. Éo, porque nestas páxinas aparece a voz de Morgana, que nos revela os anos da infancia da escritora que tanto influíron nela, período de formación onde o barrio do Calvario ocupa un lugar primordial a través da súa historia, das súas xentes e dos acontecementos máis importantes que deixaron pegada nas súas rúas. Un libro onde se mestura a memoria, a biografía, a historia e a ficción, que se brinda como unha oportunidade para reconstruír, e reivindicar, os primeiros anos de Begoña Caamaño. Se como Rilke afirmaba que na infancia está a patria das persoas, aquí desvélanse as claves da protagonista das Letras Galegas 2026, navegando por ese ronsel de talento e amor que deixou nas persoas que tratou.

Juan Galán recolle en Rotspanier a peripecia vital de Joaquín Fernández Millán, mariñeiro de profesión da Pobra do Caramiñal, emigrado ao País Vasco na década de 1920, que loitou como miliciano no Exército de Euskadi.

David acaba de facer dezaoito anos e e o único fillo dunha parella de emigrantes galegos en Nova Jersey. No verán previo ao seu ingreso na universidade viaxa a Galicia, onde só estivera ao pouco de nacer, co fin de asinar os documentos para a venda da casa que os Formoso, a súa familia materna, herdaron na localidade costeira de Faramontáns. A súa intención inicial e regresar de inmediato, pero axiña van aparecendo razóns que o levan a prolongar a visita: unha Galicia que pouco ten que ver coa idea que el traía na cabeza, unha familia coa que nunca ata daquela tivera contacto, un misterio arredor da "casa de Formoso" que enterra as súas raíces na guerra civil... E o amor, que aflora de súpeto do xeito máis imprevisible.

Como un Philip Marlowe de la Edad Media, Gonzalo de Berceo, poeta y copista, se empeña en encontrar al asesino de un monje en el monasterio de Silos.Corre la primera mitad del siglo XIII cuando el abad del monasterio de San Millán encarga a uno de sus servidores, Gonzalo de Berceo, la misión de viajar al monasterio de Silos para copiar un manuscrito latino y hacer con él un poema castellano. La secreta intención de la visita es que los dos monasterios aúnen fuerzas contra el papa y sus obispos, que pretenden quedarse con los beneficios de la producción de vino, y contra la pujanza de los nobles castellanos, ávidos también de entrar en el negocio. Sin embargo, en plena fiebre del vino, una sucesión de asesinatos tan cómicos como truculentos complica la situación. Para más desgracia, Lope, un peregrino borrachín, y Elo, la tabernera del lugar, tan joven como astuta, se empeñan en ayudar a Berceo, convirtiéndose en una molestia constante que puede dar al traste con su misión.

En un contexto de pobreza y analfabetismo generalizado, a finales del siglo XIX y principios del XX cientos de miles de gallegos emigraron a América con la esperanza de un futuro digno. Unos fueron a caer a plantaciones esclavistas de caña d azúcar; otros lograron viivir libre y dignamente, y algunos, enriquecerse. Muchos de ellos, como Alfredo y Luciano López, lo hicieron con la mente puesta en Galicia y objetivos tan altruistas como contribuir a la formación de sus paisanos dotando de escuelas a sus localidades de origen.

En De La Habana ha venido un barco..., a través de los ojos de Moucho, vemos la epopeya, contada por él mismo, de un rapaz que embarcó rumbo a Cuba junto a otros infortunados muchachos y vive la dura experiencia del açucre. Años después, Moucho logra recibir educación y se incorpora a la labor de la Asociación Instructiva de Redes-Caamouco(Ares, A Coruña), promotora de la escuela de A Tenencia. La novela es, en suma, un homenaje a todos aquellos que impulsaron la alfabetización y la instrucción popular en una Galicia sometida por el poder de la Iglesia y el caciquismo.

Isto non é (só) un libro de música. Velaquí a experiencia colectiva dun fato de xente nova que, nos anos noventa, decidiu saír do rego do discurso dominante e -co poder da lingua galega- dialogar con vehemencia coa súa propia realidade. Proclama que transcendeu dende as marxes e deixou pegada en toda a súa xeración. A ruta continúa. Porque, como dixo Miguel Anxo Murado: «Na antítese da morriña está o bravú».

Guiado pola desmesura de vinte anos de viaxes e mudanzas, entrevistas e lecturas, armado das ferramentas do reporteirismo minucioso e adobiado polo talento literario, Arturo Lezcano asina unha obra monumental que se le como unha fábula, un libro de viaxes, unha elex¡a e unha crónica en primeira persoa. Ou coma un Mil e unha noites das Américas contada a través dunha galer¡a de personaxes galegos engaiolantes: Alfonso Gra?a, o rei dos x¡baros; Pepe la Muerte, lugartenente de Lucky Luciano; o Manolito de carne e óso de Mafalda; Antonio Soto, o heroe anarquista da Patagonia, e outras duascentas historias de mulleres e homes anónimos âÇöos obreiros que constru¡ron a Canle de Panamá, os inventores da noite de Copacabana e tantos máisâÇö que crearon unha nova vida (e un pa¡s invisible) da outra beira do océano.